Bytomska Strefa Aktywności Gospodarczej okazała się historycznym niewypałem. Radni zakończyli eksperyment

Pierwsze plany sprzed 30 lat

Początki Strefy Aktywności Gospodarczej sięgają 1995 roku, kiedy władze Bytomia i Piekar Śląskich wystąpiły ze wspólnym wnioskiem w ramach tzw. Kontraktu dla Śląska, by pozyskać środki na jej utworzenie. Dwa lata później udało się zdobyć fundusze europejskie w ramach programu PHARE. Bytom otrzymał z tego źródła 800 tysięcy złotych na przygotowanie gruntów pod przyszłe inwestycje w rejonie obwodnicy północnej.

Na potrzeby strefy przeznaczono około 10 hektarów terenów na pograniczu obu miast. Zdecydowano się na lokalizację przy obwodnicy, aby wykorzystać budowane w tamtym czasie drogi. Bytom przeznaczył na ten cel obszar po dawnej wytwórni mas bitumicznych przy ul. Hajdy o powierzchni 3,9 ha. Dzięki dofinansowaniu działki zostały wyrównane i uzbrojone w niezbędne sieci. W 1997 roku zakładano, że w bytomskiej części mogłyby powstać m.in. motel, parking dla TIR-ów, trzy sklepy oraz hurtownia. Ostatecznie SAG powstała dopiero w 1999 r.

Reguły funkcjonowania Strefy Aktywności Gospodarczej różniły się od tych, na jakich funkcjonowała Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna. Przede wszystkim inwestorzy nie mogli nabyć gruntów na własność. Zamiast tego oferowano im długoterminową dzierżawę na preferencyjnych warunkach oraz zwolnienia podatkowe.

Inwestorzy byli, ale budowy nie ruszyły

O ile w Piekarach można mówić o sukcesie tego rozwiązania, to tuż za miedzą okazało się ono całkowitą porażką. Obecnie piekarska część jest całkowicie zapełniona i działa w niej ok. 20 firm. Tymczasem teren przy ul. Hajdy przez wiele lat pozostawał pusty, choć miasto zawierało umowy z różnymi podmiotami na jego dzierżawę. Niestety Bytom miał pecha do inwestorów, ponieważ ostatecznie nie przystępowali do budowy swoich zakładów.

Ze względu na niepowodzenie projektu w 2007 r. przy ul. Hajdy postanowiono urządzić bazę Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów. W 2013 roku powrócono do dawnej koncepcji, lecz tym razem nałożono na inwestorów pewne ograniczenie. Firmy, które zdecydowały się wydzierżawić teren w Bytomskiej Strefie Aktywności Gospodarczej miały maksymalnie 2 lata na rozpoczęcie inwestycji. Później nieruchomość miała być im odbierana, aby mogły na nich inwestować firmy, które rzeczywiście chciały coś zbudować.

Powrót do starego pomysłu

Początkowo wydawało się, że tym razem projekt się powiedzie. Miasto zawarło szereg umów z inwestorami i postanowiło włączyć do BSAG część terenów po KWK Rozbark przy ul. Kilara. Przez 13 lat zamiar budowy swoich zakładów wyraziło 13 firm, ale tylko jedna zrealizowała swoje przedsięwzięcie, jednak dopiero wtedy, gdy jej teren został wyłączony ze strefy i kupiła go na własność. Z kolei inna spółka rozpoczęła inwestycję, lecz nie zrealizowała jej w takiej skali, jaką deklarowała w umowie. Miasto chce dalej z nią współpracować, ale na standardowych, a nie preferencyjnych warunkach dzierżawy.

- Formuła dzierżawy gruntów, które były oferowane w ramach Bytomskiej Strefy Aktywności Gospodarczej, wyczerpała się. Inwestorzy wolą zakupić nieruchomość pod inwestycję, niż budować ją na terenie gminnym i czekać 10 lat na możliwość jej wykupu - stwierdził Michał Bieda, były zastępca prezydenta Bytomia. - W ramach BSAG dostępna jest jeszcze tylko jedna nieruchomość o powierzchni ponad 23 tys. mkw. przy ul. Kilara. Nieruchomość planujemy wystawić w najbliższym czasie na sprzedaż - dodał Michał Bieda.

Ostatnia umowa na dzierżawę terenu przy ul. Kilara została rozwiązana w 2024 r. z winy inwestora, który nie przystąpił do realizacji zakładanych prac. Od tamtego czasu inwestorzy nie byli zainteresowani tą lokalizacją w formule dzierżawy.

- Oceniamy, że ten brak zainteresowania wynika, z tego, że tam są konieczne dosyć wysokie nakłady początkowe wynikające z konieczności uzbrojenia tego terenu i oceniamy, że te tereny szybciej zostaną zagospodarowane w drodze zbycia, sprzedaży, niż w drodze dzierżawy - powiedział na sesji Maciej Brzezina, zastępca naczelnika Wydziału Strategii, Funduszy i Obsługi Inwestora UM.

Pozostałe grunty, które wchodziły w skład BSAG mają już nowych właścicieli. Działają tam m.in. baza transportowa oraz firma inżynieryjna z branży gazowniczej i energetycznej.

Koniec BSAG. Miasto stawia na KSSENON i Silesia Bytom Park

Podczas wrześniowej sesji Rady Miejskiej w Bytomiu uchylono uchwałę z 2013 roku w sprawie utworzenia Bytomskiej Strefy Aktywności Gospodarczej. W ten sposób radni formalnie zakończyli ten projekt.

Jako przyczyny likwidacji BSAG wskazano zmiany w polskim prawie, które wydłużyły okres, po którym dzierżawcy mogą wykupować nieruchomości na własność oraz wprowadziły alternatywne ulgi dla nowych inwestycji, w wyniku których preferencyjne warunki oferowane w strefie straciły na znaczeniu.

Ponadto w uzasadnieniu uchwały podano, iż w Bytomiu obecnie istnieją lub powstają inne strefy gospodarcze, jak Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna przy ul. Hakuby, akcelerator biznesowy KSSENON na terenach po KWK Centrum, czy Silesia Bytom Park w miejscu dawnej kopalni Miechowice. W ramach tych przedsięwzięć ma powstać nowoczesna infrastruktura w postaci hal produkcyjno-usługowych, które będą oferowane przedsiębiorstwom na zasadach dzierżawy lub sprzedaży, co znacząco obniża początkowe koszty, a co za tym idzie, również ryzyko inwestycji.