Zagadkowe zdjęcie archiwalne z Orzegowa. Odsłonięcie pomnika poległych Bytomiaków w roku... no właśnie

W Narodowym Archiwum Cyfrowym znajduje się fotografia opisana jako "Odsłonięcie pomnika poległych Bytomiaków w Orzegowie", datowana na 1924 rok. Problem polega na tym, że to niemożliwe, by została wtedy wykonana.

Tego zdjęcia nie można datować na 1924 rok z jednego prostego powodu. Widoczni na nim żołnierze asystującego przy uroczystości pododdziału Wojska Polskiego wyposażeni są w hełmy stalowe wz. 31. Skrót ten pochodzi od roku powstania tego elementu żołnierskiego ekwipunku. Opracowane w roku 1931, hełmy tego typu zaczęły wchodzić do użytku w 1933 roku. W roku 1924 nie można było sfotografować żołnierzy w takich hełmach, gdyż te ostatnie w ogóle jeszcze nie istniały.

Teoretycznie byłoby to możliwe w Orzegowie (dziś dzielnicy Rudy Śląskiej, przed II wojną światową samodzielnej gminie) w roku 1937, podczas uroczystości odsłonięcia pomnika ku czci tamtejszych powstańców śląskich. Jednak i wtedy nie zrobiono tej fotografii, ponieważ pomnik odsłonięty 2 maja 1937 przed orzegowskim ratuszem przy ulicy Kościelnej (dziś Hlonda), zniszczony w 1939 roku i po wojnie już nie odbudowany, wyglądał kompletnie inaczej. Pomijając już, że zdjęcie miało przedstawiać pomnik "poległych Bytomiaków". Czyżby chodziło nie tyle o bytomiaków w sensie mieszkańców Bytomia, co o żołnierzy 1. Pułku Strzelców Bytomskich Wojska Polskiego, uczestniczących w wojnie polsko-bolszewickiej i popularnie Bytomiakami zwanych?

Tak. W Orzegowie rzeczywiście stanął ich pomnik, choć na bardzo krótko. Odsłonięty został w czerwcu 1939 roku na skrzyżowaniu ulic Bytomskiej i dzisiejszej Stromej, która wtedy nazywała się Polną. I to tę uroczystość widzimy na fotografii z Narodowego Archiwum Cyfrowego, jak widać rzeczywiście opatrzonej błędną datą. Jak się okazuje, istnieje więcej zdjęć tego wydarzenia. Jedno z nich opublikowała 6 czerwca 1939 gazeta "Polska Zachodnia". Przedstawia ono przemawiającego wojewodę Michała Grażyńskiego:

Z kolei na innej fotografii mowę wygłasza ówczesny naczelnik Orzegowa Piotr Tomanek:

Pomnik Bytomiaków w Orzegowie przestał istnieć zaledwie kilka miesięcy późniejj, zniszczony przez Niemców po zajęciu polskiej części Górnego Śląska we wrześniu 1939. Także i jego nie odbudowano.

Jan Kiepura

Może Cię zainteresować:

"Bytomiak", czyli Jan Kiepura. Sławny polski tenor w pierwszym powstaniu śląskim. Dezercja czy tajna operacja?

Autor: Tomasz Borówka

17/09/2022

Atlas Górnego Śląska 1919 1922

Może Cię zainteresować:

Kapitalna publikacja IPN Katowice: "Atlas Górnego Śląska 1919-1922. Wybór źródeł kartograficznych"

Autor: Tomasz Borówka

26/08/2022

Powstania śląskie

Może Cię zainteresować:

Dariusz Zalega: O co właściwie 100 lat temu walczyli powstańcy śląscy?

Autor: Dariusz Zalega

20/05/2022

Subskrybuj bytomski.pl

google news icon

czytaj więcej:

Klatka schodowa bpk

Złoty wiek Bytomia - wystawa online

Północne śródmieście Bytomia 47

Najpiękniejszy zakątek? Północne śródmieście Bytomia

Część Górnego Śląska w średniowieczu

Bytom stolicą Zagłębia! Spokojnie, to historia alternatywna

Byt rekonstrukcjafilm

Film z rekonstrukcji "Walk o Miechowice" jest...

Byt wycieczka rozbark

Spacer po Rynku. Poznaj historię głównego placu...

Byt bartkow dom kalek

Tajemnice Domu Kalek [VIDEO]

Byt heinrich schulz beuthen

Heinrich jak żywy!