Bytom miał spalarnię zanim to było modne. Zabytek zmieni się w centrum nauki

Pierwsza biologiczna oczyszczalnia w Niemczech

Z dawną oczyszczalnią ścieków na Zamłyniu wiąże się kilka ciekawostek. Powstała w latach 1903-1906, a więc w tym roku mija już 100 lat od jej uruchomienia. W tamtym czasie była pierwszym na terenie Niemiec zakładem wykorzystującym procesy biochemiczne do usuwania zanieczyszczeń ze ścieków. Z tego względu do Bytomia zjeżdżały się delegacje z całego kraju, by ją zobaczyć i poznać tajniki działania. Obiekt był samowystarczalny energetycznie, gdyż na miejscu wykorzystywano gaz biologiczny do produkcji energii na potrzeby zakładu. Co ciekawe, już 100 lat temu przy oczyszczalni działała również spalarnia odpadów.

Obecnie na terenie u stóp Wzgórza Małgorzatki funkcjonuje przepompownia, która tłoczy ścieki podziemną siecią sanitarną aż do oczyszczalni ścieków położonej na drugim końcu miasta, bo na granicy z Radzionkowem. Przy Zabrzańskiej 1 Bytomskie Wodociągi mają też swoje zaplecze techniczne, a od niedawna też firmowe biura w zmodernizowanym budynku historycznej siedziby. Zabytkowe zabudowania zaprojektowane przez Karla Bruggera w charakterystycznym dla niego stylu od wielu lat stały puste. Na szczęście ma się to wkrótce zmienić.

Centrum edukacyjne i park kieszonkowy

Bytomskie Wodociągi pozyskały unijne dofinansowanie w kwocie 28,6 mln zł na realizację projektu pod nazwą „Ponowne wykorzystanie terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych na cele rozwojowe regionu”. Inwestycja będzie obejmować zagospodarowanie obszaru o powierzchni 3,5 hektara, w tym m.in. adaptację zabytkowego budynku spalarni. Ma tam powstać nowoczesne centrum edukacyjne poświęcone hydrologii i zagadnieniom związanym z wodą. Na terenie przyległym przewidziano budowę infrastruktury rekreacyjnej i edukacyjnej oraz stworzenie

nowych przestrzeni zielonych, ogrodu deszczowego oraz parku kieszonkowego. Wartość całego przedsięwzięcia wyniesie 53,2 mln zł.

- Tworzymy przestrzeń otwartą i funkcjonalną, która będzie służyć mieszkańcom, wspierać edukację. To będzie miejsce warsztatów i zajęć edukacyjnych związanych m.in. z hydrologią, wodą, a jego edukacyjny charakter docelowo wyjdzie także poza sam budynek, obejmując przestrzeń wokół - stwierdziła Dorota Rogosz, prezes zarządu Bytomskich Wodociągów.

Koncepcję architektoniczną stworzyła Medusa Group

Koncepcję zagospodarowania dawnej spalarni opracowała renomowana pracownia architektoniczna z Bytomia - Medusa Group. Będzie ona również pracować nad stworzeniem dokładnej dokumentacji budowlanej wraz z firmą Efekt Sp. z o.o., głównym wykonawcą inwestycji. Faza projektowa ma potrwać około rok, po czym ekipy budowlane przystąpią do robót w terenie.

- Jako architekci rzadko mamy okazję pracować z materią tak nasyconą lokalną historią, a jednocześnie tak cierpliwą. Zapomniane obiekty dawnej spalarni przy ul. Zabrzańskiej doczekają się pełnej rehabilitacji - nie tylko remontu, ale architektonicznej transfuzji, która przywróci życie temu fragmentowi miasta. Zachowujemy historyczną, ceglaną substancję i adaptujemy ją na cele edukacyjne, uzupełniając ją nowoczesnym, przeszklonym pawilonem - lekkim kontrapunktem dla zabytkowej architektury i łącznikiem między przeszłością a przyszłością. Docelowo cały teren przekształci się w spójną przestrzeń edukacji i wystaw, pokazując, że rewitalizacja to nie tylko ochrona zabytków, ale inwestycja w tożsamość Bytomia i jego przyszłe pokolenia - mówi Przemo Łukasik, współzałożyciel Medusa Group.

Wykonawca inwestycji już dał się poznać w Bytomiu, ponieważ firma odrestaurowała m.in. kamienice przy ulicy Piłsudskiego oraz przebudowała historyczną siedzibę wodociągów przy ul. Zabrzańskiej 1.

– Realizacja inwestycji w zabytkowym obiekcie to zawsze duże wyzwanie, szczególnie przy łączeniu wymogów konserwatorskich z nowoczesną architekturą i technologią. Skupimy się na renowacji kluczowych elementów, takich jak elewacja, komin czy urządzenia technologiczne, a jednocześnie wprowadzimy nowoczesne rozwiązania, w tym szklaną nadbudowę. Mamy duże doświadczenie w pracy z zabytkami – powiedział Paweł Kucab, właściciel firmy Efekt Sp. z o.o.